პერპეტუმობილე და უტოპიური ცნობიერება. რატომ არის ოცნება მავნე

უტოპიურ ცნობიერებას ახასიათებს ერთი თავისებურება. ის რაზეც უტოპისტები ოცნებობენ არის კარგი, მაგრამ შეუძლებელი. მაგალითად ავიღოთ მუდმივი ძრავი “პერპეტუმობილე”. მუდმივ ძრავს ერთბაშად შეუძლია რესურსებისათვის ომის დამთავრება,სიღატაკის აღმოფხვრა, სამუდამო კეთილდღეობის დამყარება. მუდმივ ძრავს აქვს მხოლოდ ერთი ნაკლი. ფიზიკის კანონების გამო, მუდმივი ძრავი შეუძლებელია.

არ არის შემთხვევითი რომ აჟიოტაჟი მუდმივი ძრავის ირგვლივ და უტოპიური სოციალიზმი ერთდროულად გაჩნდა. უტოპიური სოციალიზმის წარმომადგენლები სენ სიმონი, ფურიე და ოუენი საფრანგეთის რევოლუციის პირმშოები იყვნენ.კარტეზიანულმა გადატრიალებამ, ნატურფილოსოფიამ და სამრეწველო რევოლუციამ დაბადა ახალი ტიპის რელიგია,
ადამიანის გონების რწმენა. თუ ქრისტიანობა ადამიანებს სამოთხეს საიქიო ცხოვრებაში პირდებოდა, უტოპიური ცნობიერება სამოთხის აშენებით და თვით უკვდავებით ადამიანებს სიცოცხლეშივე აიმედებდა.

მოგვიანებით მარქსიზმმა თავისი წინამორბედი მემარცხენე მოძღვრებები უტოპიურ სოციალიზმად შეაფასა, ხოლო სენ სიმონი, ფურიე და ოუენი მიიჩნია მეოცნებეებად. არსებითი უტოპიური სოციალიზმის მარქსისტულ შეფასებაში არის შემდეგი ფაქტი: მარქსიზმი უტოპიური სოციალიზმს, უტოპიურად არა მისი მიზნების გამო ჰმიიჩნევს, არამედ ამ მიზნების მისაღწევი გზების გამო. თავად მარქსიზმმა მიზნის მიღწევის საშუალებად პროლეტარული რევოლუცია გამოაცხადა. რევოლუციას უნდა მოეხდინა სამყაროს რეფორმატირება ბუნებრივი უსამართლო წესრიგიდან, სამართლიან, ადამიანის გონებით მოფიქრებულ ახალ წესრიგში.

ერთი შეხედვით კომუნისტიური იდეა, მუდმივი ძრავის მსგავსად კეთილშობილური იდეაა. მართლაც რა შეიძლება გქონდეს საწინააღმდეგო სოციალური უსამართლობის და ჩაგვრის აღმოფხვრის მიმართ? თუმცა კომუნისტურ იდეას, მუდმივი ძრავის მსგავსად აქვს ერთი პრობლემა. ის ეწინააღმდეგება ადამიანის ბუნებას. მარქსიზმი ისევე როგორც პერპეტუმობილე, ნატურფილოსოფიის ერთი მხრივ გაფეტიშების და მეორე მხრივ აბსოლუტურად ზერელე, ზედაპირული ცოდნის შედეგია. არ არის შემთხვევითი რომ მარქსიზმის კლასიკოსები, თავად მარქსი, ენგელსი და ლენინი, ნატურფილოსოფიურ საკითხებზე სტატიებს წერდნენ. ანტი დიურინგში და მატერიალიზმსა და ემპირიოკრიტიციზმში ჩანს სწორედ მათი ავტორების ზედაპირულობა. ასევე არ არის შემთხვევიი რომ ბევრი მარქსისტი )მაგალითად ჩერნიშევსიც კმარა), მთელი ცხოვრება გატაცებული იყვნენ მუდმივი ძრავის იდეით.

არსებობისათვის ბრძოლა, დომინანტობის სურვილი, ანგარება და აგრესია რა ფორმებსაც არ უნდა ღებულობდეს ისტორიული განვითარების პროცესში, ბიოლოგიურად განპირეობებული ინსტიქტია ცოცხალი ორგანიზმის და მას ვერანაირი გონიერი ეგოიზმით ვერ ჩაანაცვლებ (ეთიკის სფეროში მარქსიზმი გონიერი ეგოიზმის იდეას ეფუძნება). ადამიანის შემთხვევაში ბუნებით განპირობებულ ინსტიქტებს ემატება ეგზისტენციალური პრობლემები, განპირობებული საკუთარი არსებობის სასრულობის შეგრძნებით. როდესაც იმის შეცვლა და რეფორმატირება გინდა რაც ბუნებით არის განპირობებული ბუნებრივია ძალაუნებურად მიდიხარ ძალადობამდე.
წითელი ტერორი და ეკოლოგიური ლანშაფტის წინააღმდეგ ბრძოლა (ციმბირის მდინარეების მობრუნების იდეა, ტერიტორიების დატბორვა, კლიმატის შეცვლა) არ იყო შემთხვევითი მოვლენა და გამომდინარეობდა თავად მარქსიზმის ბუნებიდან.მარქსიზმმა უსასრულო ნდობა გამოცხადა ადამიანის შეგნებას და მაღალ მორალურ თვისებებს. ადამიანმა ვერ გაამართლა ეს ნდობა.

საბჭოთა სოციალისტური რეალიზმის ხელოვნებამ შექმნა ადამიანის მოდელი, ისეთის როგორიც სურდა ეხილა რეალურ ცხოვრებაში. საბჭოთა ადამიანი არ შეიძლება ყოფილიყო უბედური ან თუნდაც მოწყენილი, უნდა ემოქმედა მაღალი მოქალაქეობრივი შეგნებით გამომდინარე არა საკუთარი არამედ საზოგადო ინტერესიდან. დოსტოევსკი მარქსიზმს სწორედ ამის გამო აკრიტიკებდა. ადამიანები სინამდვილეში არასოდეს არ იქცევიან ისე როგორც სასარგებლოა, არამედ იქცევიან ისე როგორც სურთ რომ მოიქცნენ. ადამიანის ბუნება არ არის რაციონალური რადგან რაციონალურ ბუნებას არ შეუძლია თანაარსებობა საკუთარი არსებობის სასრულობის ეგზისტენციალურ შიშთან. ადამიანი მუდმივად ცდილობს ფუნდამენტურ შეკითხვებს გაექცეს, თავი გაირთოს, გარბის ირაციონალურში. საბოლოო ჯამში თავად მარქსიზმიც ირაციონალური პოლიტიკური პრაქტიკის სახით ჩამოყალიბდა, გადაიქა მარად აუხდენელ ოცნებად.

მერაბ მამარდაშვილი თავის ერთერთ სტატიაში წერს იმაზე თუ რა საფრთხის შემცველია იმედით და ოცნებით ცხოვრება. იმედს არასასურველი აწმყოდან საოცნებო მომავალში გადაჰყავს ადამიანი და რეალობის აღქმაში უშლის ხელს. ყოველთვის როდესაც რეალობას ვერ აღვიქვავთ და არასწორედ ვაზროვნებთ ეშმაკი თამაშობს ჩვენით

Advertisements

მოვითხოვოთ ავტორის ანონიმურობა ლიტერატურაში

არის კარგი რუსული ტერმინი “ლიტერატუროვშჩინა” როდესაც ხედავ რომ ავტორი განათლებული ადამიანია, ტექსტზე ბევრი იმუშავა და გამართულად დაწერა, წერის ტექნიკა აქვს, მოკლედ პროფესიონალია და იცის როგორ დაწეროს, მაგრამ ლიტერატურა მისი კალმიდან არ გამოდის. ლიტერატუროვშჩინის ოპოზიცია არის გრაფომანია და გრაფომანები რომლებსაც არც განათლება აქვთ და არც ნიჭი, ერთადერთი სურთ საკუთარი გვარი იხილონ დაბეჭდილი წიგნის ყდაზე და ლიტერატურული კონკურსების გამარჯვებულებს შორის. ქართველი ხალხი ზარმაცი და გაუნათლებელი ხალხია. ამიტომ საქართველოში გრაფომანია სჭარბობს ლიტერატუროვშჩინას. მერე ეს გაუნათლებელი და ზარმაცი ხალხი მიდის ალექსიევიჩთან შეხვედრაზე.

ერთადერთი ხერხი გრაფომანიასთან ბრძოლის არის ავტორის ანონიმურობა. წარმოიდგინეთ რომ ავტორის ვინაობის გამხელა კანონით აიკრძალოს. მთელი გრაფომანული ლიტერატურა მომენტალურად გაქრება და დავინახავთ რომ თანამედროვე ქართული ლიტერატურა პაქტიკულად არ არსებობს. ცარიელიდან დაწყება კი უფრო იოლია. ამიტომ ანონიმურობა შეიძლება გახდეს საქართველოში ლიტერატურული პროცესის გაჯანსაღების წინაპირობა

ავტორის ანონიმურობის თემას თავისი ისტორია აქვს. ცნობილია რომ სტენდალს მთელი ცხოვრება ტანჯავდა ეჭვების იმის შესახებ თუ რამდენად ღირებული იყო მისი ნაწარმოებები (განსაკუთრებით ბალზაკის მხრიდან აღიარებამდე). ამიტომ სტენდალი ფსევდონიმებით ცდილობდა გრაფომანული ცნობადობის განეიტრალებას. ავტორის ანონიმურობის იდეა გარკვეულწილად მოქმედებდა შუააუკუნეების მხატვრობაში და ხატწერაში. ავტორის ეგოს დემონსტრაცია ქრისტიანული სიქველის იდეას ეწინააღმდეგებოდა. არსებობს ავტორის სიკვდილის (ანონიმურობის) ბარტისეული პოსტსტრუქტურალისტური კონცეფციაც. თუმცა ეს უკვე სხვა თემაა.

კულტურული მარქსიზმი, პოსტმარქსიზმი (ლიკბეზი)

ტერმინი “კულტურული მარქსიზმი” არ მომწონს, რადგან თავისი არსებობის მანძილზე მარქსიზმს ნაკლებად ჰქონდა კავშირი კულტურასთან აქცენტს ეკონომიკაზე აკეთებდა. თუმცა მარქსიზმის დამთავრების შემდეგ (1968წლის არშემდგარი რევოლუცია, პრაღის გაზაფხული და შემდგომში სოციალისტური სისტემის რღვევა) მარქსისტული იდეოლოგია აგრძელებს არსებობას კულტურული მარქსიზმის რელიქტის სახით. ამრიგად ტერმინს “კულტურული მარქსიზმი” ვიყენებ მისი კონვენციური მნიშვნელობით, რომელიც დამკვიდრდა ფრანკფურტის სკოლს შემდეგ (ჰორკჰაიმერ, ადორნო, მარკუზედან დაწყებული დამთავრებული ჰაბერმასით). თუმცა ეტიმოლოგიურად უფრო ზუსტი ტერმინი იქნებოდა პოსტმარქსიზმი რომელიც თანდათან ჩაანაცვლებს კულტურულ მარქსიზმს.

კლასიკური მარქსისტული იდეოლოგია ეყრდნობოდა ერთ თეზას: შრომას აქვს კოლექტიური ხასიათი, ხოლო შრომის შედეგად შექმნილი დამატებითი ღირებულების განაწილებას აქვს ინდივიდუალური ხასიათი. ბურჟუაზია ითვისებს პროლეტარიატის მიერ შექმნილ დამატებით ღირებულებას. განსხვავება შრომის და შრომის პროდუქტის განაწილების პრაქტიკაში იწვევს ადამიანებს შორის გაუცხოებას. ისტორია უნდა განვიხილოთ როგორც კლასებს შორის ბრძოლის პოლიგონი. სამართლიანობისათვის ბრძოლის ავანგარდი არის პროლეტარიატი, რომელიც უკმაყოფილოა თავისი ქონებრივი მდგომარეობით. ბრძოლაში პროლეტარიატის შემაკავშირებელი ძალა უნდა გახდეს იდეოლოგია, “ყალბი ცნობიერება” ინსტრუმენტი პოლიტიკური მიზნების მისაღწევად.

სამეცნიერო ტექნიკური რევოლუციის მეორე ტალღამ, შეცვალა ადრეული კაპიტალიზმისათვის დამახასიათებელი შრომის ხასიათი. დასავლეთში მძიმე ფიზიკური შრომა ტექნოლოგიებმა ჩაანაცვლა, შრომა გახდა მაღალპროდუქტიული. კაპიტალიზმმა მოახერხა პროლეტარიატის ინტეგრაცია სამომხმარებლო საზოგადოებაში. გაჩნდა მასობრივი კულტურა და გართობის ინდუსტრია. საკუთარი ქონებრივი მდგომარეობით უკმაყოფილო რევოლუციური სულისკვეთებით განმსჭვალული ადამიანების რიცხვმა იკლო. კლასობრივი სისტემა ჩაანაცვლა ინდივიდუალური შეფასების სისტემამ (ლუზერები, ვინერები). კლასების გაქრობის კვალობაზე აბსურდული გახდა
მარქსიზმის მთავარი პარადიგმა, ისტორიის განხილვა კლასობრივი ბრძოლის თვალსაზრისით.
თუ ისტორია კლასთა ბრძოლის ისტორიაა მაშინ უნდა ვაღიაროთ რომ ისტორია დამთავრდა.

პოსტმარქსისტებისთვის სასიცოცხლო ამოცანად იქცა პროლეტარიატის შემცვლელის მოძებნა. საჭირო გახდა პოვნა ადამიანების ახალი ჯგუფების რომლებიც რადიკალურად უკმაყოფილო იქნებოდნენ საზოგადოებაში საკუთარი მდგომარეობით. რადგან რადიკალური უკმაყოფილების მიზეზი დასავლეთში უკვე აღარ უკავშირდებოდა ქონებრივ მდგომარეობას, პოსტმარქსისტებმა აქცენტი ეკონომიკური სფეროდან კულტურის და სოციალურ სფეროებზე გადაიტანეს. პოსტმარქსისტების აზრით ახალი რევოლუციური ავანგარდი პროლეტარიატის ნაცვლად უნდა გამხდარიყო უმცირესობები. პედერასტები თუ ლესბოსელები, ნარკომანები და ასოციალური ელემენტები, ფემინისტები და მუსულმანები. ყველა მათგანში პოსტმარქსისტები სამართლიანობისთვის მებრძოლ ავანგარდს ხედავდნენ.

იდენტობის პოლიტიკის დაბადებასთან ერთად 60-70იან წლებში დასავლეთში იცვლება ტერმინ ლიბერალის და ლიბერალიზმის ტრადიციული კონვენციური გაგება. ტრადიციული ლიბერალი დღევანდელი ტერმინოლოგიით ლიბერტარიანელს ნიშნავს. ლიბერტარიანელი კი შეიძლება ლიბერალიც იყოს და შეიძლება იყოს კონსერვატორიც. მაგალითად ჩვენთვის ქართველებისთვის კონსერვატორი ლიბერალის (ლიბერტარიანელის) კანონიკური სახეა ილია ჭავჭავაძე. დღევანდელი შინაარსით ლიბერალიზმი ნიშნავს ლიბერტარიანული ეკონომიკური პოლიტიკის და პოსტმარქსისტული იდენტობის პოლიტიკის სინთეზსს. ლიბერალიზმი არის დღევანდელი პოლიტიკური წესრიგის სიმბოლო, სიმბოლო ლიბერალი ლიბერტარიანელების და მემარცხენე პოსტმარქსისტების პოლიტიკური ალიანსის.

ამერიკის საპრეზიდენტო არჩევნებში ლიბერტარიანელების და მემარცხენეების ლიბერალური ალიანსი ინსტიტუციურადაც გაფორმდა კლინტონ-სანდერსის პაქტით. ლიბერტარიანელებს სრული მონოპოლია აქვთ მედიაზე და ფინანსურ სისტემაზე, პოსტმარქსისტებს კი სრული მონოპილია აქვთ იდეოლოგიის წარმოებაზე, აკადემიური სფეროს ჰუმანიტარულ, სოციალურ მიმართულებაზე. ლიბერტარიანელების მიერ კონტროლირებადი მედია მთლიანად დახურულია კონსერვატორი მოაზროვნეებისათვის, თუმცა ღიაა პოსტმარქსისტებისთვის. ლიბერტარიანელებმა პოსტმარქსისტებს ის სფეროები ჩააბარეს რომლებიც თვითონ ნაკლებად აინტერესებთ: მასკულტურა, ნარკოპოლიტიკა და იუვენალური პოლიტიკა.

ამ ბოლო დროს საქართველოში თვალშისაცემია ახალგაზრდა მარქსისტების სოციალ დემოკრატების აქტიურობა. ამ ხალხის პლატფორმა ჩემი დაკვირვებით მდგომარეობს შემდეგში: მარქსიზმი უნდა დაუბრუნდეს თავის კლასიკურ ფორმას. აქცენტმა იდენტობის პოსტმარქსისტული პოლიტიკიდან უნდა გადაინაცვლოს კვლავ ეკონომიკური უსამართლობის წინააღმდეგ ბრძოლაზე. მემარცხენეები უნდა გაემიჯნონ ლიბერალებს. ერთი მხრივ ახალგაზრდა ქართველი მარქსისტების პათოსი ჩემთვის გასაგებია. პოსტინდუსტრიული საყოველთაო კეთილდღეობის დასავლეთისგან განსხვავებით საქართველო პრეინდუსტრიული ქვეყანაა. მძიმე ფიზიკური შრომით, მათ შორის ბავშვთა შრომით, მიზერული ანაზღაურებით რომელიც ხშირად საარსებო მინიმუმის ქვევით არის და ადამიანების ჯანმრელობას იწირავს. თუმცა ეს მცდელობა განწირულია მარცხისთვის და მიზეზი არის მარტივი.

მართალია საქართველო პრეინდუსტრიული ქვეყანაა მაგრამ საქართველოში პროლეტარიატი “ჯერ კიდევ არა”, კი არა არამედ “უკვე აღარ” არსებობს. კლასების ანიჰილაციის თვალსაზრისით ვითარება საქართველოში სრულიად იდენტურია დასავლეთის. ტყიბულელი მეშახტე საკუთარ თავს პროლეტარად არ აღიქვავს, აღიქვავს ლუზერად. მისთვის უცხოა კლასობრივი სოლიდარობა. ერთადერთი რაზეც სოციალურად დაუცველი დაბალი ფენები ოცნებობენ საქართველოში არის ის რომ როგორმე თავი დააღწიონ სიღატაკეს და მაღალ ფენას შეუერთდენ. ღარიბებს საქართველოში პოლიტიკური სისტემის შეცვლა და სამართლიანობა კი არ სურთ, არამედ სურთ რომ იგახდნენ მდიდრები. არ არის შემთხვევითი რომ მეოთხედი საუკუნის დამოუკიდებელი საარჩევნო ისტორიის განმავლობაში, სოციალურ თემაზე დემაგოგია ყოველთვის წარუმატებელი პოლიტიკური ტექნოლოგია იყო. საქარველოში არჩევნებს იგებდა ეთნონაციონალური იდეოლოგია (გამსახურდია), ევროატლანტიკური მოდერნიზაციის მითოლოგია (ნაციონალური მოძრაობა), ადმინისტრაციული რესურსი (შევარდნაძე), ან მაღალი სოციალური კაპიტალი და ფინანსური რესურსი (ივანიშვილი). სოციალ დემოკრატია საქართველოში ელექტორალურად განწირული პილიტიკური მიმდინარეობაა.

ზვიაგინცევის უსიყვარულობის შესახებ

ბევრი სტატუსი შემხვდა ზვიაგინცევის ფილმზე. სამწუხაროდ ვერც იმათ ვისაც ფილმი მოეწონა და ვერც იმათ ვისაც ფილმი არ მოეწონა ვერ გაიგეს ფილმის შინაარსი.

რას ნიშნავს უსიყვარულობის ფენმენი? როგორ დაკარგა თანამედროვე დასავლელმა ადამიანმა სიყვარულის უნარი, როგორ გადაიქცა საკუთარ სხეულზე მზრუნავ ეგოცენტრულ არსებად. თანამდროვე ადამიანს უნდა რომ ის უყვარდეთ, მაგრამ თვითონ აღარ აქვს სხვისი სიყვარულის უნარი. ფრანგ ფილოსოფოსს დენი დე რუჟმონს სპეციალური ნაშრომი აქვს ამ თემაზე L’Amour et l’Occident /სიყვარული და დასავლეთი. ყველას ვურჩევ გაეცნოს შესანიშნავი შვეიცარიელი ფილოლოგის და კულტუროლოგის ჟან სტარობინსკის ორტომეულს “ლიტერატურის და კულტურის ისტორია” რომელშიც სტარობინსკი წერს დენი დე რუჟმონზე. დენი დე რუჟმონი განიხილავს ორი ტიპის სიყვარულს: კურტუაზიულ სიყვარულს და ქრისტიანულ აგაპეს. პოსტქრისტიანულ დასავლეთში აგაპეზე ლაპარაკს საერთოდ აზრი არა აქვს, უფრო საინტერესოა კურტუაზიული სიყვარულის დასასრულის თემა.

დენი დე რუჟმონი განიხილავს კლასიკური ევროპული ლიტერატურის სიუჟეტეს “ტრისტანი და იზოლდა” და ასკვნის რომ ბედნიერი კურტუაზიულ სიყვარული არ ქმნის ისტორია, რადგან კურტუაზიული სიყვარული ყოველთვის ტრანსგრესიულია, გადადის ტკივილში, განშორებაში და სიკვდილში. დენი დერუჟმონი ასკვნის რომ ადამიანის ბუნებაში არაფერი უნივერსალური არ არის (მოკითხვა ფუკუიამას). ადამიანის წარმოდგენები სამყაროზე და მათ შორის სიყვარულზე მკაცრად დეტერმინირებულია მისი კულტურული და ცივილიზაციური კუთვნილებით. კუტუზიული სიყვარული არის მხოლოდ დასავლური კულტურის ფენომენი რომელიც არ გვხვდება სხვა კულტურებში. კურტუაზიული სიყვარული რელიგიური რწმენის სპეციფიური ფორმაა რომელიც თანდათან ქრება პრემოდერნიდან მოდერნზე და მოდერნიდან პოსტმოდერნზე გადასვლისას

ზვიაგინცევი პირველი არ არის ვინც კინოში უსიყვარულობის თემას შეეხო. ანტონიონის ფილმების უმეტესობა სწორედ აუსიყვარულობის თემაზეა. მაგრამ ანტონიონისაგან განსხვებით ზვიაგინცევი კურტუაზიული სიყვარულის და აგაპეს შესახებ არ ლაპარაკობს. ის ლაპარაკობს სიყვარულის ბიოლოგიურად განპირობებული ფორმის გაქრობაზე. ზვიაგინცევის ფილმი არის დედაზე რომელსაც არ აქვს უნარი უყვარდეს საკუთარი შვილი. მთავარი გმირის ზრუნვის ერთადერთი ინტერესი მისი სხეულია. პილატესი, ფიტნესი, სილამაზის სალონი და ეპილაცია.

არის თუ არა ზვიაგინცევის ფილმში რაიმე სპეციფიურად რუსული? რასაკვირველია არის ოღონდ არა ის რასაც “პროგრესული” საზოგადოება ხედავს (პუტინის რუსეთის კრიტიკა). ზვიაგინცევის თავისებურება მდგომარეობს იმაში რომ ის ყოველთვის შედის პოლემიკაში კლასიკური რუსული ლიტერატურის ტექსტებთან. “ელენა” ფაქტიურად დასაშაული და სასჯელის პოსტმოდერნული ინტერპრეტაციაა. უსიყვარულობაში ზვიაგინცევი ეხმიანება ტოლსტოის თემებს. “ანა კარენინა”-ში ტოლსტოი განიხილავს ევროპული ლიტერატურისათვის დამახასიათებელ ორ თემას: კურტუაზიული სიყვარულის თემა (ანას და ვრონსკის ტრანსგრესიული უპერსპექტივო კავშირი) და აგაპე (ლიოვინი). თუმცა არის მესამე დაფარული თემაც. მშობლის და შვილის დამოკიდებულება. ლიოვინი მოულოდნელად აღმოაჩენს რომ ეზიზღება საკუთარი ახალშობილი შვილი. ამ ზიზღს და ზიზღით გამოწვეულ სირცხვილის გრძონობას ის სუიციდის იდეამდე მიჰყავს, თუმცა ხსნას აგაპეში პოულობს. ზვიაგინცევის გმირს აგაპეს რესურსი აღარ გააჩნია, ამიტომ ფინალურ სცენაში სარბენ ბილიკზე დგება. ისევ ფიტნესი, პილატესი, ეპილაცია და საკუთარ გარეგნობაზე ზრუნვა. ეს არის ხვედრი თანამედროვე ქალის რომელმაც სიყვარულის ბოლო უნარი დაკარგა.

მათემატიკის და სილამაზის ესთეტიური ბუნების შესახებ

იუტუბზე შეგიძლიათ მოისმინოთ საინტერესო პოლემიკა ფილოსოფოს ოლეგ არონსონს და ფიზიკოს თეორეტიკოს ალექსეი სემიხატოვს შორის. არონსონმა ვერ გაიგო სემიხატოვის: არონსონი ამბობს რომ სილამაზე არ არსებობს ემპირიული გამოცდილების გარეშე, ამიტომ სილამაზე შეიძლება ჰქონდეს მხოლოდ გამოყენებით მათემატიკას რომელსაც აქვს კავშირი მატერიალურ სამყაროსთან და არა წმინდა მათემატიკას რომელსაც ასეთი კავშირი არა აქვს.

სემიხატოვი ამბობს უფრო ღრმა რამეს. დაყოფა წმინდა და გამოყენებით მათემატიკად პირობითია იმიტომ, რომ მაგალითად წმინდა მათემატიკა (რიმანის დიფერენციალური გეომეტრია) ნახევარი საუკუნის შემდეგ გამოიყენეს გრავიტაციის აღსაწერად. სემიხატოვი აყალიბებს მოსაზრებას რაში მდგომარეობს მისი აზრით მათემატიკის სილამაზე.

სილამაზე მდგომარეობს გადალახვაში. როდესაც ძალიან დიდი ხანი არ გესმის რთული მათემატიკური პრობლემა და დიდი ფიქრის შემდეგ მოულოდნელად გაიგებ.
შეგრძნება რომელიც დაგეუფლება არის სილამაზე. როგორც ბესარიონ ბელინსკი იტყოდა (გოგოლთან დავაში) შთაგონება ნიშნავს ჭეშმარიტების მოულოდნელ წვდომას. აქ არსებითი არის ფაქტი, რომ სილამაზის შეგრძნება (ჭეშმარიტება) მოიცემა ერთიანობაში გადალახვის აქტში და არა დანაწევრებულად ცალკეული ემპირიული ფაქტების მიხედვით. თუმცა ემპირიული გამოცდილება ამ პროცესში მაინც მონაწილეობს. ოღონდ არა როგორც ენის და სამყაროს ვიტგენშტაინისეული დუალიზმი (წმინდა მათემატიკას არა აქვს დენოტატი), არამედ როგორც შემმეცნებელი სუბიექტის ეგზისტენციალური პრაქტიკა რომელსაც აქვს უნივერსალური ბუნება.

სემიხატოვის გაგება სილამაზის ძალიან ახლოა პლატონის დუგინისტულ ინტერპრეტაციასთან. დუგინი ამბობს რომ პლატონთან სილამაზე არის ფენომენი რომელიც არ ექვემდებარება ანატომიას და მოიცემა მხოლოდ მთლიანობაში. სილამაზეს ვერ შეკრებ ცალკეული ელემენტებისგან რადგან ყოველი კონკრეტული მახინჯია. სილამაზე გააჩნია მხოლოდ დენოტატს რომელიც მაქსიმალურად ზუსტად გამოხატავს ზოგად მნიშვნელობას. ნიშანი უნდა იყოს ჩართული ტაქსონომიურ გაცვლაში. ლიბერალიზმი ქადაგებს რომ ადამიანი გამოხატავს მხოლოდ საკუთარ თავს (გოლემი, ინდივიდი) ესთეტიკის და სილამაზის წინააღმდეგ მიმართული მოძღვრებაა.

სპეკულიანტთან ნაყიდი ჯინსების თაობა

ქართველის მთავარი პრობლემა არის ის, რომ ჰგონია რუსზე “მაღლა დგას” ბანანის და კივის რესპუბლიკა დღემდე “ზევიდან ქვევით” უყურებს ბირთვულ სახელმწიფოს რომელსმაც პირველმა გაუშვა ადამიანი კოსმოსში. რაც უფრო უკულტურო და გაუნათლებელია ქართველი, მით უფრო ძლიერია მაში რუსოფობია და მაღალი წარმოდგენა საკუთარ თავზე. ასეთ უსაფუძვლო ყოყლოჩინობას აქვს ორი მიზეზი:

ა) ორსაუკუნოვანი თანასწორი თანაარსებობა ერთი სახელმწიფოს შიგნით, განსხვავებით დასავლური კოლონიალიზმისგან რომელშიც კოლონიის მაცხოვრებლებს არ ჰქონდათ ადამიანის სტატუსი და გათანაბრებული იყვნენ შინაურ ცხოველებთან. (ადამიანების ზოოპარკები ევროპაში)

ბ) ჩრდილოვანი ეკონომიკა, კორუფცია საბჭოთა პერიოდში, რომელმაც საქართველო პროვინციელი მეშჩანების რესპუბლიკად აქცია.

მას შემდეგ რაც პროვინციელმა მეშჩანებმა სპეკულიანტებთან ნაყიდი ჯინსები ჩაიცვეს, მათ გაუჩნდათ მაღალი წარმოდგენა საკუთარ ყოფით კულტურაზე. პროვინციული მეშჩანობიდან დაიბადა ქართული ევროატლანტიკური მითოლოგია. სპეკულიანტთან ნაყიდი ჯინსების თაობა თავისუფლების თაობა კი არ იყო როგორც ზოგჯერ უნდათ რომ წარმოაჩინონ, არამედ იყო მეშჩანების თობა. რუსოფობები ქართველი პატრიოტები კი არ არიან არამედ პროვინციელი ქართველი მეშჩანები. წარმოდგენა იმის შესახებ რომ საქართველოს ადგილი ევროპაშია. ჩვენ კურორტებზე რუსების ადგილი არ არის, მხოლოდ ევროპელებმა უნდა დაისვენონ. ჩვენი ღვინოები. უცხოელებმა უნდა დალიონ იმიტომ რომ რუსებს “გემოვნება არა აქვთ”. დამოუკიდებლობის პერიოდში მოხდა ამ მეშჩანური მითოლოგიის რღვევა. ახალგაზრდა თაობა ისტორიული კომპლექსების გარეშე აფასებს ვითარებას და აცნობიერებს რომ პოლიტიკაში არ არსებობს მტრები, არსებობს მხოლოდ ინტერესები.

აიკრძალოს “საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია”

თბილისში მოქმედებს ასეთი დანაშაულებრივი ორგანიზაცია “საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია” ამ ორგანიზაციის მიზანია ქართველ ახალგაზრდებს გამრუდებული წარმოდგენა შეუქმნას საბჭოთა პერიოდზე. დაფინანსებას ღებულობენ საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან, ატარებენ ლექციებს, ავრცელებენ დეზინფორმაციას, უსინდისოთ ტყუიან. ლევ ტოლსტოი მათ საქმიანობას ენით ბოზობას უწოდებდა. ენით ბოზები ავრცელებენ რამოდენიმე მითს:

მითი პირველი: რუსებმა ქართველებს მიგვიჩინეს მხიარული, სულელი ულვაშებიანი და კეპკიანი იმპერიის გამრთობი ხალხის ნიშა. რასაკვირველია ეს მითი მტკნარი სიცრუეა. მოყოლებული 30-იანი წლებიდან საქართველოში ცენტრალური ხელისუფლების ინიციატივით იხსნებოდა უმაღლესი სასწავლებლები სადაც თვითოეული ქართველისთვის სწავლა იყო უფასო და ხელმისაწვდომი (დღევანდელი დღისგან განსხვავებით). 40-იან წლებში შეიქმნა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მსოფლიო მაშტაბის მათემატიკოსი ნიკო მუსხელიშვილი. შეიქმნა დარგობრივი სამეცნიერო ინსტიტუტების სისტემა. ბევრი სამეცნიერო ინსტიტუტი პირდაპირ ცენტრალურ დაფინანსებაზე იყო. საქართველოში ჩამოყალიბდა საერთაშორისო დონის სამეცნიერო სკოლები. ეს ყველაფერი არანაირად არ შეესაბამება წარმოდგენას ულვაშებიანი ტაკიმასხარა ქართველის შესახებ.

მითი მეორე: ქართული პატრიოტიზმი და ნაციონალური თვითშეგრძნება საბჭოთა პერიოდში შეიქმნა სტალინის დავალებით. ამიტომ დესოვეტიზაციის პარალელურად უარი უნდა ვთქვათ ეროვნულ თვითმყოფადობაზე და კულტურაზე. ეს მავნე მითიც რასაკვირველია მტკნარი სიცრუეა. სინამდვილეში ქართული ნაციონალური ნარატივი გვხვდება ილია ჭავჭავაძეზე გაცილებით უფრო ადრე, ქართულ ჰაგიოგრაფიულ მწერლობაში, განსაკუთრებით გიორგი
მერჩულესთან.

საზოგადოების ცნობიერების გამრუდებამ, ისტორიის გაყალბებამ შეიძლება ძალიან მძიმე შედეგები მოგვიტანოს უახლოეს მომავალში. ამიტომ მსგავსი ორგანიზაციების ფუნქციონირება საქართველოს ტერიტორიაზე უნდა აიკრძალოს. ისევე როგორც საერთაშორისო ფონდების (სოროსის და ბიოლის ფონდი, იუსაიდი) რომლების ჩვენი ახალგარდობის ცნობიერებისთვის მავნე პროექტებს აფინანსებს