ზეციური საბჭოთა კავშირი

ფეისბუკზე ვნახე სოციოლოგიური გამოკითხვის შედეგები რომლის მიხედვით მოსახლეობის საკმაოდ დიდ ნაწილს აქვს ნოსტალგია საბჭოთა კავშირის მიმართ. რა არის
მიზეზი ამ ნოსტალგიის? შეიძლება ვიფიქროთ რომ პოსტსაბჭოთა პერიოდის ეკონომიკური კოლაფსი, მძიმე სოციალური ფონი და ლიბერალური მმართველი ფენის კორუმპირებულობა. თუმცა ეკონომიკური პრობლემები, მმართველი კლასის კორუფცია საბჭოთა კავშირშიც იყო.

შეკითხვა არ არის ტრივიალური და მოითხოვს დაკვირვებას. თუ დავაკვირდებით დავინახავთ რომ ნოსტალგია არსებობს არა რეალური საბჭოთა კავშირის მიმართ რომელიც არსებობდა ისტორიაში თავისი პრობლემებით: (რეპრესიები, კორუფცია, ტოტალური დეფიციტი), არამედ ნოსტალგია არსებობს “ზეციური საბჭოთა კავშირის” მიმართ. ნოსტალგია იმ საბჭოთა კავშირის მიმართ რომელიც არ არსებობდა რეალურად, მაგრამ შეეძლო ეარსება იმ შემთხვევაში თუ მოქალაქეებს ექნებოდათ მაღალი მორალი და მოქალაქეობრივი შეგნება.

მემარცხენე მითოლოგია მთლიანად აგებულია წარმოდგენაზე, რომ მარქსისტული პროექტი კარგია, მაგრამ ადამიანი არ ვარგა. ადამიანს არ აქვს მაღალი მოქალაქეობრივი შეგნება რომელსაც მოითხოვს მისგან კომუნიზმის მშენებლობა. კომუნიზმის მშენებლობა მოითხოვს უანგარობას და “იდეისთვის” თავგანწირვას, ადამიანს კი აინტერესებს ანგარება და კომფორტი. ადამიანის პირადი ინტერესები კომუნისტურ პროექტს უტოპიურს ხდის. ამიტომ რადგან ადამიანი არ ვარგა სრულიად გამართლებულია მისი ძალით გარდაქმნა, გადაკეთება, მოდერნიზაცია, გაუმჯობესება. ხოლო ისინი ვინც გარდაქმნა მოდერნიზაციას არ ექვემდებარება არისტოკრატია, ინტელიგენცია, სამღვდელოება და გლეხები უნდა განადგურდეს ფიზიკურად. რასაკვირველია პირველი თაობის ბოლშევიკებში იყო ბევრი პერვერტი, რეპრესიები გამოიყენებოდა ძალაუფლებისთვის ბრძოლის იარაღად. თუმცა რეპრესიებს ჰქონდა მარქსისტული იდეოლოგიური საფუძველი და არ იყო შემთხვევითი.

“ზეციური საბჭოთა კავშირის” მიმართ ნოსტალგია არ მოითხოვს რეპრესიების თემაზე რეფლექსიას. იმიტომ რომ ზეციურ საბჭოთა კავშირში, რეალურისაგან განსხვავებით ადამიანები “შეგნებულები არიან”, საკუთარ პირად ინტერესზე მაღლა საზოგადოებრივ ინტერესს აყენებენ. ზეციური საბჭოთა კავშირი შესაბამისად არც დეფიციტი არსებობს, არც კორუფცია და არც სისხლიანი რეპრესიები. ზეციური ცაბჭოთა კავშირის ადეპტებთან რეპრესიებზე დისკუსია სრულიად უაზროა. მათ ან რეპრესიების არ ჯერათ, ან არ ჯერათ რეპრესიების მაშტაბის. ან საერთოდაც რეპრესიები გამართლებულად მიაჩნიათ.

სოციოლოგიური თვალსაზრისით ზეციური საბჭოთა კავშირის ადეპტები რამოდენიმე სტრატასგან შედგება: ვეტერანები და ორთოდოქსი სტალინისტები, საბჭოთა ინტელიგენციის საშუალო ფენა
რომელიც უფუნქციოდ დარჩა თანამედროვე ვითარებაში და ახალგაზრდები რომლებსაც რეალური საბჭოთა კავშირი საერთოდ არ უნახიათ. ამიტომ მათთვის ზეციური საბჭოთა კავშირი დამაჯერებელი მითია. პირველი ორი წარმავალია, მესამე მომავალი და ამიტომ დაფიქრება გვმართებს

რატომ იხოცებიან და მომავალშიც დაიხოცებიან მეშახტეები

ვერანაირი შრომის ინსპექცია ვერ უშველის იმას რაც ტყიბულში მოხდა. როდესაც ადამიანს აქვს ალტერნატივა გარდაუვალ შიმშილით სიკვდილს და შესაძლო სახიფათო სამუშაოს შესრულებას შორის ის სამუშაოს აირჩევს, იმიტომ რომ გარდაუვალ სიკვდილთან შედარებით სახიფათო სამუშაოზე რისკი უფრო დაბალია. სამუშაო შახტაში კი იმიტომ არის სახიფათო, რომ შახტების ინფრასტრუქტურა ამორტიზებულია. ინვესტორს ინფრასტრუქტურის გამართვა, შრომის უსაფრთხოების ნორმების დაცვა არ უღირს. ამ შემთხვევაში შახტები არარენტაბელური გახდება.

ამრიგად მივდივართ ვითარებამდე როდესაც საქართველოში სამუშაო ადგილები მხოლოდ იმ პირობით არსებობს რომ მათზე მუშაობა სიცოცხლისთვის და ჯანმრთელობისთვის საშიშია.
ხოლო თუ შრომის უსაფრთხოების ნორმებს დავიცავთ ეს სამუშაო ადგილები აღარ იარსებებს, წარმოება არარენტაბელური გახდება.

რასაკვირველია ვერანაირი შრომის ინსპექცია ამ პრობლემას ვერ გადაწყვიტავს, შრომის ინსპექცია გახდება კიდევ ერთი რგოლი კორუფციულ სახელმწიფო აპარატში. მიზეზი ამ პრობლემის არის საქართველოს ეკონომიკური და ტექნოლოგიური ჩამორჩენა. თუ კარგად დავფიქრდებით დავინახავთ რომ საქართველოში არაფერი განსაკუთრებული ამ მხრივ არ ხდება, მთელი მესამე სამყარო ასეთ ვითარებაშია.

მაღალი უმუშევდობა ან ჯანმრთელობისათვის საშიში სამუშაო ადგილები. მესამე სამყაროს არჩევანი ასეთია. დასავლეთმა დიდი ხანია უკვე ეკოლოგიურად საშიში მავნე წარმოებები მესამე სამყაროში გადაიტანა. ჩვენ ეს პროცესი ჯერ კიდევ წინ გვაქვს.

მიკირტუმადან მიკირტუმამდე. ქართული ლიბერალიზმის ისტორია

საქართველოში ხალხი იმიტომ კი არ ლიბერალობს რომ ლიბერალური იდეოლოგია იციან რას ნიშნავს. უბრალოდ დამკვიდრდა წარმოდგენა რომ ლიბერალი ნიშნავს: პროგრესული + წარმატებული + პროდასავლური + ევროატლანტიკური, განათლებული + ძაან, ძაან, ძაან მაგარი. რაზეა ლაპარაკი როცა საქართველოში უინსტონ ჩერჩილი, მარგარეტ ტეტჩერი და რონალდ რეიგანი ლიბერალები ჰგონიათ. თან ძაან, ძაან, ძაან მაგარი ლიბერალები. შესაბამისად ყველაფერი არალიბერალური გაიგივებულია ხელმოცარულობასთან, უმუშევრობა უფულობასთან, გაუნათლებლობასთან, ავადმყოფობასთან და რასაკვირველია რუსეთთან და პუტინთან. გოიმებისთვის მთავარი პრობლემა ცხოვრებაში გოიმობის დაფარვაა. ამიტომ განსაკუთრებული ენთუზიაზმით ცდილობენ აიტაცონ მოდური იდეები, ჩაიცვან მოდური ტანსაცმელი, იყვნენ ძაან, ძაან, ძაან მაგარები.

Bosx

მახსოვს ცეხავიკმა ბესო ჯუღელმა “ლიბერალური პარტია” დაარსა და ცოტა ხანში ტელევიზიით გამოსვლისას განაცხადა დედაქალაქის პრესტიჟული და ისტორიული უბნებიდან მიკირტუმები უნდა გავასახლოთო. როცა ლიბერალური პარტიის ლიდერი საჯაროდ აკეთებს უკიდურესად შოვინისტურ განცხადებებს ეს ნიშნავს რომ საზოგადოებაში არანაირი მსოფლმხედველობრივი წარმოდგენები არ არსებობს. უბრალოდ ხალხი ცდილობს არ იყოს გოიმი.

ჯუღელის შემთხვევის შემდეგ ქართველმა ლიბერალებმა და ენჯეო-სექტორის წარმომადგენლებმა აურაცხელი ტრენინგები გაიარეს, მაგრამ დაზეპირებული გაიდლაინები ვერ იქცა მსოფლმხედველობად. უმცირესობების, გენდერის, მულტიკულტურალიზმის იდეებს ქართველი ლიბერალები იმიტომ კი არ უჭერენ მხარს რომ ჰუმანისტური მოსაზრებებით ხელმძღვანელობენ. არამედ იმიტომ რომ კონკრეტულად ამ იდეების მხარდაჭერა მიაჩნიათ პრესტიჟულად. აგრესიულები არიან ყველას მიმართ ვინც თავისიანად არ მიაჩნიათ, ვისაც მათგან განსხვავებული აზრი აქვს. ქართველი ლიბერალები დღემდე ვერ გასცდნენ მიკირტუმას კომპლექსს. ოღონდ დღეს მიკირტუმა არის სხვა.

ნებისმიერ ფუნდამენტურ მოვლენას აქვს ორი მხარე: შთაბეჭდილება და შინაარსი. ერთი ემისტემოლოგიის და ემპირიკის სფეროა, მეორე ონტოლოგიის და მეტაფიზიკის. იმისათვის რომ ფუნდამენტური მოვლენის შინაარსი გავიგოთ, საჭიროა გავაკეთოთ შთაბეჭდილების ფენომენოლოგიური რედუქცია. გვერდზე გადავწიოთ ის ეკრანი რომელიც ჩვენ სინამდვილიგან გვყოფს. ამბობენ რომ ესკიმოსებს, ალეუტებს ჩრდილოეთის ხალხებს, იაპონელებს არა აქვთ ღვიძლის ფერმენტები რომლებიც ალკოჰოლის დაშლას უწყობს ხელს. ამიტომ ერთი […]

via შთაბეჭდილება და შინაარსი — Levan’s Blog

ქართული პარადიგმა. მოცალეობა მჭვრეტელობის გარეშე

ანტიკური სამყაროში და პრემოდერნის დასავლეთში განასხვავებდნენ ცხოვრების ორ სტილს: მოქმედებას  და მჭვრეტელობას. მჭვრეტელობას მოცალეობა სჭირდება. ისტორიულად დასავლეთში მოქმედებას ანიჭებდნენ უპირატესობას,  აღმოსავლეთში მჭვრეტელობას. მოდერნის დასავლეთს მოქმედება ჰქონდა ჭარბად და პარალელურად ჰქონდა მოცალეობის დეფიციტი. აღმოსავლეთს პირიქით, ჰქონდა მოცალეობა მოქმედების დეფიციტით.

ამ ორი მიდგომის სინთეზით ჩამოყალიბდა უნიკალური ქართული მოდელი: ჩვენ გვაქვს მოცალეობა მაგრამ არ გვაქვს მჭვრეტელობა. მოცალეობა საქართველოს აღმოსავლეთს ამსგავსებს, მჭვრეტელობის არქონა კი დასავლეთს. ქართული პარადიგმა არის მოცალეობაა მჭვრეტელობის გარეშე:

Мне – пляшущей под мцхетскою луной,
мне – плачущей любою мышцей в теле,
мне – ставшей тенью, слабою длиной,
не умещенной в храм Свети-Цховели,
отпрянувшей от снов, как от загонов,
мне – в час зари поющей на мосту:
“Прости нам, утро, прегрешенья наши.
Обугленных желудков нищету
позолоти своим подарком, хаши”

გენიალური პოეტი იყო ბელა ახმადულინა. როგორ ზუსტად დაინახა რომ ქართული კულტურა არის ხაჭაპური, ხინკალი და ხაში. ხინკლით გამომსკდარ მგალობელ შაშვებს, ზოგიერთ ქართველ პოეტს და ფილოლოგოსს თავის დროზე ახმადულინას ლექსი არ მოეწონა, არიქა ახმადულინა ღიპიანი უტვინო ქართველის სახეს ქმნისო. ვერ დაინახეს რომ რაღაც უფრო იმანენტურზე არის ლაპარაკი, ცხოვრების ქართულ სტილზე, რომელიც კულტურის და ტრადიციის ნაწილია. აქამდე სწორედ იმიტომ მოვაღწიეთ რომ ინფანტილურები და ზარმაცები ვიყავით.

გლობასლისტური დასავლური ექსპანსია დღეს ცდილობს ქართველს მოცალეობა წაართვას. “მოცალეობა მჭვრეტელობის გარეშე” რუსეთის მიერ თავსმოხვეულ პარადიგმად მიაჩნიათ და  მის ამოძირკვას ცდილობენ რეპრესიული მეთოდებით. თუმცა ეს მცდელობა განწირულია წარუმატებლობისთვის რადგან ყველაზე უფრო პროდასავლური ქართველებიც კი დასავლეთში ინტეგრაციაში  საქართველოსთვის სწორედ ამ ნიშას ეძებენ. მოცალეობას მჭვრეტელობის გარეშე

კრისტიან მუნჯუ “გორაკებს მიღმა”

ადამიანებს რომლებიც რომელიმე იდეოლოგიის თავგადაკლული მიმდევრები არიან,  როგორც წესი მეცნიერულ ცოდნაზე წარმოდგენა არა აქვთ, ან აქვთ  მწირი უტრირებული ზედაპირული წარმოდგენა.  ასეთი ადამიანები, იმ შემთხვევაში თუ მეცნიერული ცოდნა იდეოლოგიის დოგმებს ეწინააღმდეგება ცოდნას და ფაქტებს არ ღებულობენ. იდეოლოგია მათ სამყაროს შესახებ გამარტივებულ  წარმოდგენას სთავაზობთ. თვითგადარჩენის ინსტიქტით შემპყრობილები ცდილობენ უარყონ ყველაფერი რაც  მათ წარმოდგენაში არ ჯდება. რომანში “ყმაწვილი” მღვდელი უარს ამბობს მიკროსკოპში ჩახედვაზე, რადგან იცის, ის რასაც იქ დაინახავს (მიკრობები, ბაქტერიები) შეარყევს მის რწმენას, ყოფიერებას. გაუჩენს ეგზისტენციალურ შიშს. გაურბის ნიჰილიზმის მძიმე ცოდნას. მოდერნის ეპოქამ რელიგია ახალი ტიპის სეკულარული იდეოლოგიური მოძღვრებებით ჩაანაცვლა, მაგრამ იქ სადაც ყველა ამ მოძღვრებამ კრახი განიცადა ეკლესია იბრუნებს  პრემოდერნულ გავლენას. ოღონდ უკვე არა რელიგიური, არამედ იდეოლოგიური ინსტიტუტის სახით.

თუმცა მუნჯუს ფილმში ეკლესია არ არის გამოყვანილი ძლიერი პოლიტიკური აქტორის როლში. მუნჯუს ფილმი არის არა ეკლესიაზე როგორც პოლიტიკის ინსტიტუტზე, არამედ ხალხზე რომლებმაც ეკლესიას შეაფარა თავი. ახალგაზრდობაში იმედის მომცემი ხელმოცარული სპორტცმენი მღვდელი, მონაზვნები ღატაკი ოჯახებიდან და ბავშვთა თავშესაფარიდან. ამ ადამიანებს აერთიანებთ არა რწმენა, არამედ შეგრძნება და შიში იმის რომ არსად სხვაგან წასასვლელი არ აქვთ. მონასტრის გარეთ ღატაკი და კორუმპირებული რუმინეთია, სივრცე რომელიც ოპტიმიზმით არ გაგანწყობს.

მონასტრის შიგნით ამ ხალხმა მოახერხა შეემუშავებინა თანაცხოვრების და ეკონომიკური საქმიანობის თავისებული ფორმა, რომელმაც მათ ძირითადი საარსებო პრობლემები მოუგვარა. ამიტომ საფრთხედ აღიქვავენ ყველას ვინც ამ წესრიგს დაემუქრება. მათ შორის გერმანიიდან რუმინეთში დაბრუნებულ ალინას რომელსაც წასასვლელი სხვაგან არა აქვს. ოჯახში სადაც ცხოვრობდა მას მოსამსახურედ იყენებდნენ, გერმანიაში გადატებულმა პერიოდმა მის ცხოვრებას მძიმე დაღი დაასვა.

ალინა ცდილობს აღსარება ჩააბაროს მღვდელს, გახდეს მონაზონი და მონასტრის ცხოვრებით დაიწყოს ცხოვრება. ალინა ამას ვერ ახერხებს. თანდათან მას მონასტრის მკვიდრთა მიმართ აგრესია უჩნდება. ცდილობს დაანგრიოს მონასტრის შიგნით არსებული წესრიგი. რა არის ამის მიზეზი, შური მათ მიმართ ვინც სიმშვიდეს მიაღწია? თუ მიუღებლობა იმ მეთოდის რა მეთოდითაც ეს სიმშვიდე მიიღწევა?

კონფლიქტი გადაუვალია. მონასტრის მკვიდრნი ხელებშეკრულ მდგომარეობაშიც კი სთხოვენ ალინას დატოვოს მონასტერი და თუ დარჩენა სურს სთხოვენ მიიღოს მათი თამაშის წესები. ვინ რის ამ ვითარებაში მსხვერპლი და ვინ დამნაშავე რთული გასარკვევია. მართალია დასასრული ფორმალურად ჯვარცმას ჰგავს, მაგრამ ფიცარზე მხოლოდ მყრალი სუნი რჩება. ეს ბოლო შტრიხი მინიშნება გამოხატავს ავტორის ზოგად მიზანტროპიას რომელიც არ არის მიმართული მხოლოდ რომელიმე ინტიტუტის ან სოციალური ფენის წინააღმდეგ. კრისტიან მუნჯუ არის რეჟისორი რომელსაც არ შეუძლია უყვარდეს ადამიანი. ერთადერთი რასაც ის ადამიანების მიმართ გამოხატავს არის სიბრალური უკლებლივ ყველას მიმართ.

რუსთავი2-ის თვითჩარეცხვა

სოციალური კაპიტალი და პოპულარობა ძალიან ეფემერული რამეა. მუდმივად მოითხოვს ძალისხმევას და შრომას კვლავწარმოებისთვის და შენარჩუნებისთვის.  ეს ეტყობა არ იციან რუსთავი2 მესვეურებმა. ჰგონიათ რომ ცოტა ხნით თუ დაიმალებიან ხალხს მოენატრებათ, მერე გამოჩნდებიან და მონატრებული, მობილიზებული  ხალხი გვერდით დაუდგება. ტყუილა ხავსს ნუ ეპოტინებით. საკმარისია მთელი ეს ლიბერალური ბომონდი მატრაკვეცა ჟურნალისტებით ექპერტებით და ნაცმოძრაობის ნარჩენებით ცოტა ხანი არ გამოჩნდეს ტელევიზიაში რომ სუყველას დაავიწყდება მათი არსებობა. კარგად უნდა ვიცოდეთ რომ ჩვენ გვაქვს საქმე ხალხთან რომელიც მარტო იმითია ცნობილი რომ  არის ცნობილი.

ვიღას ახსოვს მაგალითად დღეს 80-იანი წლების წვერებიანი არაფორმალები, რადიკალური პარტიები და მათთან გათანაბრებული ხალხი? არავის. სავარაუდოთ მათ ბედს გაიზიარებენ ის პერსონაჟები რომლებიც ვარდების რევოლუციის შემდეგ გამოვიდნენ ასპარეზზე და დროებით დაიმკვიდრეს ადგილი აკადემიურ,  სახელოვნებო, ლიტერატურულ თუ მედია სივრცეში. ასევე ისინიც ვისაც შლეიფად მოჰყვებათ საბჭოთა კომკავშირული წარსული, მაგრამ ლავირებით ახერხებდნენ ეთანამშრომლათ ყველა რეჟიმთან. მათ საბედისწერო შეცდომა დაუშვეს როდესაც ზომაზე მეტად დაუახლოვდნენ სააკაშვილის რეჟიმს. ასრულებდნენ რეჟიმის იდეოლოგების როლს. ახალ ვითარებაში ამ ხალხს უბრალოდ არა აქვს შანსი. მათი აკადემიური დონე დაბალია.  არსებობა მხოლოდ მონოპოლისტურ სივრცეში შეეძლოთ რომელიც დაკარგეს რეჟიმის ცვლილების შემდეგ. ელიტების განახლების პროცესი დაიწყო. ამ კონტექსტში უნდა განვიხილოთ საზოგადოებრივ მაუწყებელზე იდეოლოგიური არარეიტინგული პროგრამების დახურვაც. რუსთავი2 თვითგათიშვა არსებითად თვითჩარეცხვაა და ახალი პერიოდის დასაწყისის ნიშანი.