ანტიევროპაცენტრიზმი და საქართველო

ქართველი ლიბერალები ისლამური სამყაროს მიმართ ტოლერანტულობისკენ იმიტომ მოგვიწოდებენ რომ ტოლერანტობა ისლამის მიმართ მოდური ევროპული ტრენდია. მათ უნდათ იყვნენ მოდურები ყურმოკვრით იციან ამ მოდური ტრენდის არსებობის შესახებ, თუმცა არ იციან ამ მოდური ტრენდის შექმნის წინაპირობები. ვიეტნამის ომის, კოლონიალური ომების და კოლონიალიზმის პოლიტიკის ფონზე, 1968 წლის სტუდენტური გამოსვლების შემდეგ დასავლეთში დამკვიდრდა ანტიევროპაცენტიზმის იდეოლოგია. დღეისათვის ამ იდეოლოგიამ ტოტალიტარიზმის ფორმა მიიღო. გაჩნდა მთელი რიგი ძალაუფლების სტრუქტურები რომლებიც პარაზიტირებს ანტიევროპაცენტრიზმზე. შედეგია ის რომ ხალხს დასავლეთში რცხვენია საკუთარი წარმომავლობის, კულტურული და ისტორიული მიმკვიდრეობის, თეთრი კანის ფერის. ამაზე შესანიშნავად წერს ფრანგი სოციოლოგი ბურდიე. ანტიევროპაცენტრიზზმა და მულტიკულტურალიზმის პოლიტიკამ გამოუსწორებელი შედეგები მოუტანა დასავლეთს. გერმანელმა ინტელექტუალმა ტილო სარაცინმა ამ პოლიტიკას თვითგანადგურების პოლიტიკა უწოდა.

თუ გადავხედავთ საქართველოს ისტორიას დავინახავთ რომ არანაირი მსგავსი წინაპირობა ჩვენ ისტორიაში არ არსებობს. ჩვენ არ მოგვიხდენია აფრიკის კოლონიზაცია, არ გვიწარმოებია ნახშირწყალბადების და სხვა სიმდიდრის ხელში ჩასაგდებად ომები აღმოსავლეთში. პირიქით, ისტორიულად ყოველთვის ვიყავით ისლამური სამყაროს აგრესიის ობიექტი, თავს ვიცავდით მათი შემოსევებისგან. ყოველტვის როდესაც ისლამური სამყაროს დემოგრაფიული ექსპანსიის გამო ჩვენი ყოფნა არყოფნის საკითხი წყდებოდა რადიკალურ ზომებზეც მივდიოდით. გავიხსენოთ კახეთის აჯანყება, როგორ ამოწყვიტეს ირანელების მიერ საქართველოში ჩამოსახლებული ყიზილბაშები ბახტრიონის გმირებმა: ბიძინა ჩოლოყაშვილმა, ზაალ არაგვის ერისთავმა და შალვა ქსნის ერისთავმა.

ისლამური სამყაროს დემოგრაფიული ექსპანსია დღესაც აქტუალურია. ოღონდ დღეს ხმლის ნაცვლად ფული არის იარაღი. ფულით ხდება მიწის, უძრავი ქონების, მოქალაქეობის, ქორწინების მოწმობის შეძენა. საბოლოო ჯამში ეს ყველაფერი ტერიტორიის და გავლენის გაფართოებას ხმარდება. დამოკიდებულება ამ ფაქტის მიმათ არ არის ერთგვაროვანი. შეიძლება გამოვყოთ რამოდენიმე სტრატა:

a) ლიბერალები რომლებისთვისაც ერთადერთი ღირებულება ფულია, კულტურულ ისტორიულ მემკვიდრეობას და სხვა ღირებულებებს არ სცნობენ.მათთვის დისკურსული პრაქტიკა ძალაუფლების წყაროა ხოლო ძალაუფლების ცენტრები არსებობს ქვეყნის გარეთ საერთაშორისო ფონდების და გლობალური მედიის სახით.

b)გაუნათლებელი ხალხი რომელიც თვლის რომ არანაირი კულტურული ისტორიული მემკვიდრეობა არ არსებობს, რომ იმერლები თურქები არიან და კახელები ირანელები. რომ მთავარია არ იყო გოიმი და გქონდეს “პროგრესული შეხედულებები”ოიკოფობური სნობიზმით შეპყრობილი გაუნათლებელი მასა არის ლიბერალების მთავარი დასაყრდენი.

c) ინტელიგენციის წარმომადგენლები რომლებსაც გარკვეული ცნობადობა და სოციალური კაპიტალი გააჩნიათ. ეს ხალხი მშვენივრად ხედავს საფრთხეს, მაგრამ ნაცვლად იმისა რომ ხმა ამოიღონ აკრიტიკებენ ქართული მარშის ორგანიზატორებს. მიზეზი ძალიან მარტივია. მათ ეშინიათ რომ სიმართლის თქმის შემთხვევაში დაიწყება მათი მედი ადევნა და მარგინალიზაცია, დაკარგავენ სოციალურ კაპიტალს, აღარ დაუთმობენ სატელევიზიო ეთერს.

მე მგონი ყველაზე მავნე და ამორალური სწორედ ამ c) კატეგორიის ხალხია.

თანაგრძნობის დეფიციტი

“ცხოვრებაში ყველაფერი უნდა ხდებოდეს ნელა და არასწორედ იმისთვის რომ ადამიანმა ვერ შეძლოს კონცენტრაცია” ვენიჩკა ეროფეევი

პოლონელმა ოსკაროსანმა რეჟისორმა პაველ პავლიკოვსკიმ თავისი პირველი ფილმი ვენიჩკა ეროფეევზე გადაიღო. ეროფეევი წაიკითხა როგორც ახალი სახარება. გამოსაფხიზლებლების სცენები გადაიღო როგორც ჯვარცმა. ფილმი დასავლურმა პსაზოგადოებამ ვერ გაიგო. მიზეზი არის შემდეგი.

წიგნში “სიგიჟის ისტორია კლასიკურ ეპოქაში” მიშელ ფუკო ანვითარებს ერთ საინტერესო მოსაზრებას. 16-17 საუკუნეში ევროპაში ხდება ქრისტიანული იდეის რევიზია. იცვლება წარმოდგენა იმის შესახებ რომ ყოველი დავრდომილი, ღატაკი, ავადმყოფი იესოს მიერ არის გამოგზავნილი. ხდება სიღატაკის და ტანჯვის დესაკრალიზაცია. კათოლიკე ეპისკოპოსები მოუწოდებენ მრევლს არ დაეხმარონ გაჭირვებულებს რადგან მათ ქალაქების მუნიციპალიტეტი მიხედავს. იესო შეუძლებელია გამოგვეცხადოს დავრდომილი წარუმატებელი ადამიანის სახით. ასეთია ძალაუფლების ვერდიქტი.

ქველმოქმედება და სიკეთე კარგავს ინდივიდუალურ ხასიათს კოლექტიური თვითორგანიზაციის ფორმა ხდება. პარალელურად ევროპელი ადამიანი კარგავს ემპათიის, თანაგრძნობის უნარს. სიღარიბე არ არის მანკიერება, მანკიერება სიღატაკეა ამბობს დოსტოევსკის პერსონაჟი. სიღატაკის დესაკრალიზაციით იწვება დასავლელი ადამიანის მთავარი კრიზისი, სიყვარულის და თანაგრძნობის დეფიციტი. თავიდან იყო მოხუცებულების სახლები. დღეს მათ დაემატა იუნევალური იუსტიცია და რობოტი სოციალური მუშაკები.

სიყვარულის და თანაგრძნობის გარეშე ცხოვრება მხოლოდ ფილოსოფოსებს შეუძლიათ. ყველანაირი პრაქტიკა რასაც თანამედროვე დასავლელი ადამიანი მიმართავს: ალკოჰოლი, ნარკოტიკები, დევიაციები, ტრანსგენდერი, სვინგერი ამ დეფიციტის შევსების მცდელობაა, მაგრამ დეფიციტი დეფიციტად რჩება.

ჰედონიზმი და სოციალური ორგანიზაციის ფორმები ამ დეფიციტს ვერ ავსებს რაც დიდი მხატვრული დამაჯერებლობით არის ნაჩვენები კენ ლოუჩის ფილმში “მე დანიელ ბლეიკი” თითქოს კარგად ორგანიზებული სოციალური სისტემა არ მუშაობს იმიტომ რომ სოციალური მუშაკები რობოტებად არიან ქცეული. ისინი “სიკეთეს” სამსახურეობრივი მოვალეობის მოხდის მიზნით აკეთებენ რადგან ემპატიის და თანაგრძნობის უნარი არ გააჩნით. ერთადერთი რამაც ეს საზოგადოება დროებით მაინც შეიძლება გამოაფხიზლოს ახალი ჯვარცმაა. დანიელ ბლეიკი თითქოს იმეორებს ამ გზას და ფილმის ბოლო კადრები რელიგიურ ელფერს იძენს.

ფუკოს გასაგებად

ფუკოს გასაგებად მინიმუმ საჭიროა ორი “დავიწყება”. უნდა დავივიწყოთ რომ ფუკო იყო ნარკომანი ჰომოსექსუალი და რომ ცხოვრებაში ჰქონდა თვითმკვლელობის რამოდენიმე წარუმატებელი მცდელობა. უნდა ჩამოვაშოროთ ფუკოს მსხვერპლის ლეგენდა. წინააღმდეგ შემთხვევაში ფუკოს პირადი ეგზისტენციალური პოზიცია, როგორც თვითონ იტყოდა “ტრანსგრესია”(ზღვრულისკენ მიმართული ჟესტი) რეზონანსში იქნება მის ტექსტებთან, რაც ართულებს ტექსტების გაგებას.

ამ თვალსაზრისით ფუკოს ნაკლებად გაუმართლა ვიდრე ვიტგენშტაინს. ანალიზური ფილოსოფია ვიტგენშტაინის ტექსტებს მისი ეგზისტენციალური პოზიციის რედუქციით კითხულობს. ფუკოს შემთხვევაში წაკითხვის ასეთი ტრადიცია არ არსებობს და უკვე აღარ იარსებებს ალბათ.

არსებობს მხოლოდ ბოდრიიარის სტატია ფუკოზე რომელსაც ასევე ჰქვია “ფუკოს დავიწყება” ბოდრიიარი ამტკიცებს რომ ფუკოს სტილისტიკა და წერის მანერა იმდენად უზადო და გენიალურია რომ შეუძლებელია ის რასაც ფუკო წერს იყოს სიმართლე. მაგრამ რა არ არის ფუკოსთან სიმართლე?

ფუკო თვლიდა რომ ძალაუფლება იმიტომ კი არ არის ყოვლისშემძლე რომ ყველაფერს მოიცავს, არამედ იმის გამო რომ ყველაფრიდან გამომდინარეობს. ყველანაირი მოქმედება რომელსაც თქვენ მიმართავთ, ყველანაირი აზრი რომელსაც გამოთქვამთ, სისტემის სტრუქტურული ორგანიზაციის წყალობით ძალაუფლების კვლავწარმოებას ხმარდება. ფუკოს კვლევის მეთოდი ისტორიულია. ფუკო ასკვნის რომ ძალაუფლების სტრუქტურული რეორგანიზაცია კლასიკურ ეპოქაში ხდება, როდესაც სხეულის დასჯას და სხეულის რეპრესიას აზროვნებაზე კონტროლი ანაცვლებს.

ამიერიდან ძალაუფლება თქვენი საშუალებით მოქმედებს. სად შეიძლება მაშინ თავისუფლება და სულიერება ვიპოვოთ? ფუკოსთვის ანტისტრუქტურულის არე მარგინალურში და უმცირესობაშია. მხარს უჭერს ირანის ისლამურ რევოლუციას, პირადად მონაწილეობს ტერორისტებისთვის იარაღის მიწოდებაში (ხდება ანტონიონის ფილმის პროტოტიპი). მთავარი უმცირესობა და ინტერესი ფუკოსთვის სულიერად დაავადებული ადამიანები არიან. ფუკო ბევრს წერს გიჟებზე და სიგიჟეზე. “სიგიჟის ისტორია კლასიკურ ეპოქაში”, “კლინიკის დაბადება” etc.
სიგიჟე არის ტერიტორია რომელზეც სისტემა გონების კონტროლს ვერ ანხორციელებს. სიგიჟე სისტემის წინააღმდეგ მიმართული მოვლენაა, ხოლო გიჟები დევნილი დისიდენტები. ბოსხის ნახატებზე ჩვენ ვხედავთ გიჟების დევნილ სტატუსს. გიჟი არის ადამიანი რომელსაც არ გააჩნია ტერიტორია. ამიტომ მისი მოგზაურობა არასოდეს მთავრდება. მხოლოდ დენადობა, ხანიერება და წყალი.

ბოდრიიარის აზრით კი ძალაუფლება იმიტომ არის ყოვლისშემძლე რომ უკვე აღარ არსებობს. ძალაუფლება გაქრა, გაიფანტა ენტროპიაში და გახდა შეუქცევადი. ფუკოს ძალაუფლების კონცეფცია დღეს ნაკლებ დამაჯერებლად გამოიყურება. ფუკოს ნამდვილად უმტყუნა პოლიტიკურმა ალღომ როდესაც ფსონი უმცირესობებზე დადო. მაგრამ ყოველთვის როდესაც გენიალური სტილი მოგვენატრება, ისევ დავუბრუნდებით ფუკოს ტექსტებს, იმისთვის რომ კიდევ ერთხელ დავივიწყოთ.

კრისტიან მუნჯუ “გორაკებს მიღმა”

ადამიანებს რომლებიც რომელიმე იდეოლოგიის თავგადაკლული მიმდევრები არიან,  როგორც წესი მეცნიერულ ცოდნაზე წარმოდგენა არა აქვთ, ან აქვთ  მწირი უტრირებული ზედაპირული წარმოდგენა.  ასეთი ადამიანები, იმ შემთხვევაში თუ მეცნიერული ცოდნა იდეოლოგიის დოგმებს ეწინააღმდეგება ცოდნას და ფაქტებს არ ღებულობენ. იდეოლოგია მათ სამყაროს შესახებ გამარტივებულ  წარმოდგენას სთავაზობთ. თვითგადარჩენის ინსტიქტით შემპყრობილები ცდილობენ უარყონ ყველაფერი რაც  მათ წარმოდგენაში არ ჯდება. რომანში “ყმაწვილი” მღვდელი უარს ამბობს მიკროსკოპში ჩახედვაზე, რადგან იცის, ის რასაც იქ დაინახავს (მიკრობები, ბაქტერიები) შეარყევს მის რწმენას, ყოფიერებას. გაუჩენს ეგზისტენციალურ შიშს. გაურბის ნიჰილიზმის მძიმე ცოდნას. მოდერნის ეპოქამ რელიგია ახალი ტიპის სეკულარული იდეოლოგიური მოძღვრებებით ჩაანაცვლა, მაგრამ იქ სადაც ყველა ამ მოძღვრებამ კრახი განიცადა ეკლესია იბრუნებს  პრემოდერნულ გავლენას. ოღონდ უკვე არა რელიგიური, არამედ იდეოლოგიური ინსტიტუტის სახით.

თუმცა მუნჯუს ფილმში ეკლესია არ არის გამოყვანილი ძლიერი პოლიტიკური აქტორის როლში. მუნჯუს ფილმი არის არა ეკლესიაზე როგორც პოლიტიკის ინსტიტუტზე, არამედ ხალხზე რომლებმაც ეკლესიას შეაფარა თავი. ახალგაზრდობაში იმედის მომცემი ხელმოცარული სპორტცმენი მღვდელი, მონაზვნები ღატაკი ოჯახებიდან და ბავშვთა თავშესაფარიდან. ამ ადამიანებს აერთიანებთ არა რწმენა, არამედ შეგრძნება და შიში იმის რომ არსად სხვაგან წასასვლელი არ აქვთ. მონასტრის გარეთ ღატაკი და კორუმპირებული რუმინეთია, სივრცე რომელიც ოპტიმიზმით არ გაგანწყობს.

მონასტრის შიგნით ამ ხალხმა მოახერხა შეემუშავებინა თანაცხოვრების და ეკონომიკური საქმიანობის თავისებული ფორმა, რომელმაც მათ ძირითადი საარსებო პრობლემები მოუგვარა. ამიტომ საფრთხედ აღიქვავენ ყველას ვინც ამ წესრიგს დაემუქრება. მათ შორის გერმანიიდან რუმინეთში დაბრუნებულ ალინას რომელსაც წასასვლელი სხვაგან არა აქვს. ოჯახში სადაც ცხოვრობდა მას მოსამსახურედ იყენებდნენ, გერმანიაში გადატებულმა პერიოდმა მის ცხოვრებას მძიმე დაღი დაასვა.

ალინა ცდილობს აღსარება ჩააბაროს მღვდელს, გახდეს მონაზონი და მონასტრის ცხოვრებით დაიწყოს ცხოვრება. ალინა ამას ვერ ახერხებს. თანდათან მას მონასტრის მკვიდრთა მიმართ აგრესია უჩნდება. ცდილობს დაანგრიოს მონასტრის შიგნით არსებული წესრიგი. რა არის ამის მიზეზი, შური მათ მიმართ ვინც სიმშვიდეს მიაღწია? თუ მიუღებლობა იმ მეთოდის რა მეთოდითაც ეს სიმშვიდე მიიღწევა?

კონფლიქტი გადაუვალია. მონასტრის მკვიდრნი ხელებშეკრულ მდგომარეობაშიც კი სთხოვენ ალინას დატოვოს მონასტერი და თუ დარჩენა სურს სთხოვენ მიიღოს მათი თამაშის წესები. ვინ რის ამ ვითარებაში მსხვერპლი და ვინ დამნაშავე რთული გასარკვევია. მართალია დასასრული ფორმალურად ჯვარცმას ჰგავს, მაგრამ ფიცარზე მხოლოდ მყრალი სუნი რჩება. ეს ბოლო შტრიხი მინიშნება გამოხატავს ავტორის ზოგად მიზანტროპიას რომელიც არ არის მიმართული მხოლოდ რომელიმე ინტიტუტის ან სოციალური ფენის წინააღმდეგ. კრისტიან მუნჯუ არის რეჟისორი რომელსაც არ შეუძლია უყვარდეს ადამიანი. ერთადერთი რასაც ის ადამიანების მიმართ გამოხატავს არის სიბრალური უკლებლივ ყველას მიმართ.

შთაბეჭდილება და შინაარსი

ნებისმიერ ფუნდამენტურ მოვლენას აქვს ორი მხარე: შთაბეჭდილება და შინაარსი. ერთი ემისტემოლოგიის და ემპირიკის სფეროა, მეორე ონტოლოგიის და მეტაფიზიკის. იმისათვის რომ ფუნდამენტური მოვლენის შინაარსი გავიგოთ, საჭიროა გავაკეთოთ შთაბეჭდილების ფენომენოლოგიური რედუქცია. გვერდზე გადავწიოთ ის ეკრანი რომელიც ჩვენ სინამდვილიგან გვყოფს.

ამბობენ რომ ესკიმოსებს, ალეუტებს ჩრდილოეთის ხალხებს, იაპონელებს არა აქვთ ღვიძლის ფერმენტები რომლებიც ალკოჰოლის დაშლას უწყობს ხელს. ამიტომ ერთი ჭიქით თვრებიან და ალკოჰოლიზმისკენ აქვთ მიდრეკილება. ჩვენ, ახლო აღმოსავლეთის და კავკასიის ხალხებს (თურქები, არაბები, ქართველები, ჩრდილოკავკასიელები) ასევე გვაკლია რაღაც, რაც აზროვნებაში ფენომენოლოგიურ რედუქციაზე არის პასუხისმგებელი.

ქართველი მუდმივად შთაბეჭდილების ქვეშ “აზროვნებს” მაგალითად ტრამპის ინაგურაციას მისი მეუღლის კაბით აფასებს და ვერ ხედავს ვერანაირ სხვა შინაარს ამ მოვლენაში. ქართველი ობივატელი პოლიტიკურ დოქტრინებსაც კი შთაბეჭდილების მიხედვით ახარისხებს. მაგალითად “ლიბერალიზმს” პროგრესულ დასავლეთთან აიგივებს ხოლო “კონსერვატიზმს” რეტროგრადულ რუსეტთან. მაგალითად სჯერა რომ ტეტჩერი ლიბერალი იყო და ლიბერალიზმის ნებისმიერი მოწინააღმდეგე პუტინის აგენტია.

პრიმიტიული წარმოდგენები სამყაროს შესახებ არ არის მხოლოდ გაუნათლებლობის ბრალი. უფრო მნიშვნელოვანი მიზეზი არის უუნარობა გამიჯნო ერთმანეთისაგან შთაბეჭდილება და შინაარსი. რადგან შინაარსის აღქმის უნარი დაკარგულია, არ ხდება შინაარსის წარმოებაც. მთელი თანამდედროვე ქართული ყოფა არის შთაბეჭდილებების წარმოება შინაარსის გარეშე და ძალიან ჰგავს ქართულ პოეტურ ვერლიბრს.

პოსტლიბერალიზმი

იდეოლოგია (მარქსთან ყალბი ცნობიერება) პოლიტიკური ინსტრუმენტია რომლითაც უმცირესობა მართავს მასობრივ ადამიანს. პრაქტიკაში შეიძლება ვილაპრაკოთ 3 ტიპის იდეოლოგიაზე: ნაციონალურ-სოციალიზმი, კომუნიზმი, ლიბერალიზმი. კომუნიზმის მარგინალიზაცია მისი ფაშიზმზე გამარჯვების შემდეგ დაიწყო და დამთავრდა საბჭოთა კავშირის დაშლით. ლიბერალიზმის იდეოლოგიის მარგინალიზაცია კომუნიზმზე გამარჯვებით დაიწყო და მთავრდება დღეს, ჩვენ თვალწინ. ამრიგად დღეს, ჩვენ ისტორიული პროცესის მომსწრეები ვართ.

ნებისმიერ იდეოლოგიას მოწინააღმდეგის არსებობა სჭირდება და უკონკურენტოდ დარჩენილი მარგინალიზაციის და თვითლიკვიდაციის გზით მიდის. ეს სცენარი უნივერსალურია. ამიტომ საბჭოთა კავშირის დაშლის და კომუნიზმის დამარცხების შემდეგ ლიბერალიზმმა ახალი მტრის ძიება დაიწყო და მალევე მიაგნო. 90-იანი წლების დასაწყისში ლიბერალიზმმა მტრად ადამიანის კოლექტიური იდენტობები გამოაცხადა: ა) სქესი და ბ) ნაციონალური კულტურა. პირველის ნაცვლად ლიბერალიზმმა გენდერი შემოიტანა, მეორის ნაცვლად მულტიკულტურალიზმი. დაიწყო “საგანმანათებლო ომი” ტრადიციული ღირებულებების მომხრეების წინააღმდეგ.

რეტროგრადული ბოროტების პოლუსად მართლმადიდებლური ეკლესია, რუსეთი და პუტინი გამოცხადდა. დაიწყო მასობრივი მედია დევნა და მარგინალიზაცია, იმიჯების წარმოება. კულმინაციური მომენტი აღმოჩნდა ამერიკის საპრეზიდენტო არჩევნები. თუ დააკვირდებით ლიბერალები დღეს საკუთარ თავს არწმუნებენ იმაში, რომ ამერიკის არჩევნებში პუტინთან დამარცხდნენ. ნაცვლად იმისა რომ დაინახონ, ეს დამარცხება უშუალოდ ლიბერალიზმის შიგნით მიმდინარე იმანენტური პროცესებით იყო გამოწვეული და მაშასადამე გარდაუვალი. პუტინმა რასაკვირველია შეიძლება ისარგებლოს ამ არ არსებული გამარჯვებით ოღონდ მხოლოდ შიდა მოხმარებისთვის.

დონალდ ტრამპს დღეს არანაირი იდეოლოგიური პლატფორმა არ გააჩნია. დღევანდელ ვითარებას შეიძლება იდეოლოგიის დეფიციტი ეწოდოს. არსებული იდეოლოგიებიდან ფაშიზმი კრიმინალიზირებულია, კომუნიზმი დამარცხებული,ლიბერალიზმი თვითმარგინალიზირებული. მომდევნო რვა წლის განმავლობაში ამერიკის პოლიტიკის დამახასიათებელი ნიშანი იქნება: იზოლაციონიზმი იმპერიალიზმის ნაცვლად, პროტექციონიზმი თავისუფალი ბაზრის ნაცვლად, ტრადიციული ღირებულებები უმცირესობების ნაცვლად. დოგმატურ იდეოლოგიურ წარმოდგენებს გადაწყვეტილებების მიღებაში ოპერაციონალისტური მიდგომა ჩაანაცვლებს რომელსაც შეიძლება პრაგმატული კალვინიზმი ვუწოდოთ. პირველი ნიშანი სახეზეა. თეთრი სახლის ვებგვერდზე ლგბტ საიტი გაქრა.

რას ნიშნავს კონკრეტულად ეს ცვლილებები საქართველოსთვის? პირველ ყოვლისა ნიშნავს იმას რომ ამერიკას აღარ აინტერესებს საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ იარაღად. არსებითად საქართველოს ნორმალური განვითარების შანსი გაუჩნდა, ასეთი შანსი არ არსებობდა მოყოლებული 1991 წლიდან. აქცენტი ნატოში და ევროკავშირში გაწევრიანებაზე თანდათან მეორე და მესამე პლანზე გადაინაცვლებს. არ არის გამორიცხული ამ ორგანიზაციებმა საერთოდ შეწყვიტონ არსებობა. იგივე ემუქრება ენჯეოსექტორს რომელსაც აუცილებლად შეუწყდება დაფინანსება. დონალდ ტრამპმა უკვე განაცვადა რომ არ აპირებს იდეოლოგიის ექსპორტის დაფინანსებას.  ვაშინგტონში ვითარება შეიცვალა, მაგრამ პერიფერიებზე ისევ ძველი სტრუქტურების ნარჩენებია. ქართულ საზოგადოებას მოუწევს განახლება და უსარგებლო ნარჩენებისგან განთავისუფლება

ნამდვილი მიღმური შერლოკ ჰოლმსი

https://i1.wp.com/image1.thematicnews.com/uploads/images/00/00/41/2015/07/20/f6991a86f1.png

იგორ მასლენნიკოვმა ძალიან ზუსტად დაიჭირა არტურ კონან დოილის მთავარი იდეა. შერლოკ ჰოლმსი ადამიანის ახალი ტიპია, მოდერნის ადამიანი, კარტეზიანული ადამიანი, აბსოლუტურად რაციონალური და მოწყვეტილი ტრადიციულ წარმოდგენებს ადამიანის შესახებ. შერლოკ ჰოლმს არა აქვს სული, მის ემოციებზე გონება დომინირებს. სულიერი სამყარო განდევნილია პერიფერიაზე და ღრმად რეპრესირებულია. კონან დოილი გვიყვება რომ ჰოლმსი მხოლოდ ერთ საქმეში აჰყვა გრძნობებს და დამარცხდა. გონებისთვის ემოცია სისუსტის ნიშანია. ამიტომ ჰოლმსი სრულიად ხისტია, არაამქვეყნიური, ყოფიერებისადმი არაადაპტირებული. მას არც ოჯახი ჰყავს, არც ახლობლები არც მეგობრები. რომ არა დოქტორი უოტსონი, ნარატორი რომელიც მხოლოდ იმიტომ არსებობს შერლოკ ჰოლმსზე რომ მოგვიყვეს,  ჰოლმსზე ჩვენ არაფერი არ გვეცოდინებოდა. რადგან ჰოლმსის მსგავსი ადამიანები პრაქტიკულად არასდროს არ საუბრობენ საკუთარ თავზე.

შერლოკ ჰოლმსს ჰყავს ლიტერატურული წინამორბედი, ევგენი ბაზაროვი ტურგენევის “მამები და შვილები”. ბაზაროვი დეტექტივი არ არის, ექიმი და ბუნებისმეტყველია თუმცა სამყაროზე ჰოლმსს ბაზაროვის მსგავსი წარმოდგენები აქვს. კლასიკური გაგებით ჰოლმსიც არ არის დეტექტივი. ჰოლმსი მკვლევარია, მისი კვლევის ობიექტი ადამიანია, კვლევის მთავარი მეთოდი დედუქცია, რომელსაც ჰოლმსი დროდადრო ემპირიკას უთავსებს (ამიტომ არ უნდა გაგიკვირდეთ ჯოხით გვამებს რომ სცემს). დაკვირვება და მონაწილეობა ჰოლმსისთვის ორი ორთოგონალური ოფციონალური არჩევანია. ჰოლმსი აკვირდება იმას რაშიც მონაწილეობას არ ღებულობს, აკვირდება სიცოცხლეს.

ბაზაროვის მცდელობა დაკვირვების სუბიექტიდან გამხდარიყო მონაწილეობის სუბიექტი ტრაგიკულად დამთავრდა. გვამის გაკვეთვისას ხელი გაიჭრა. წინასწარ განზრახვით თუ უყურადღებობის გამო ჭრილობა არ დაიმუშავა და კვლევის ობიექტიდან სიკვდილი გადაედო. ბაზაროვს, ინტელექტუალს დიდი ერუდიციით არ აღმოაჩნდა მთავარი ცოდნა, უშუალობა და ვიტალური ინსტიქტები. მაგიურ თეატრში ბილეთის საფასური გონებაა რომელიც ბაზაროვმა ვერ დათმო. ტურგენევი გვეუბნება რომ ადამიანს სიცოცხლისუნარიანობას არა მისი ინტელექტი, არამედ უშუალობა სისუსტე და იდიოტიზმი აძლევს. ის თვისებები რომლებსაც ბაზაროვი მუდმივად დასცინოდა და აბუჩად იგდებდა. ამ თვისებებით დაჯილდოებული რომანის სხვა პერსონაჟები უფრო ვიტალურები აღმოჩნდნენ ვიდრე ბაზაროვი. გაუძლებდა თუ არა ჰოლმსი რეალობის გამოცდას? კონან დოილი ინტუიტიურად გრძნობს რომ ვერ გაუძლებდა. ამიტომ საკუთარ პერსონაჟს ბოლომდე დაკვირვების მიღმურ სუბიექტად ტოვებს.

როდის შეიძლება დიდი ლიტერატურული ტექსტის ეკრანიზაცია იყოს წარმატებული კინემატოგრაფიული პროექტი? მხოლოდ მაშინ როდესაც რეჟისორი ხედავს ლიტერატურული ნაწარმოების მთავარ იდეას და გადმოსცემს მას კინოენის საშუალებით. ასეთია ვისკონტის “სიკვდილი ვენეციაში” და ასეთია მასლენიკოვის “შერლოკ ჰოლმსი” მასლენნიკოვმა დაინახა მთავარი. გრძნობებისაგან დაცლილი ინტელექტუალი ჰოლმსი მიღმური პერსონაჟია. სქემების და ინტელექტუალური კალკულაციების სამყაროს აკლია რეალურობის განზომილება რომელიც მხოლოდ მონაწილეობის ეფექტით მიიღწევა.

ბიპოლარული აშლილობის სიმპტომები რომლებსაც კონან დოილი საკუთარ პერსონაჟს მიაწერს რაციონალიზმის დეფიციტით და ირაციონალურის დომინაციით კი არ არის გამოწვეული არამედ მისი დომინანტურობით. ჰოლმს მიღმურ პერსონაჟად ჰიპერტროფირებული ინტელექტი ხდის, რომელიც აღარ ტოვებს სივრცეს სხვა ადამიანური განზომილებისთვის. მასლენიკოვის ფილმში კინემატოგრაფიული ენით ნაჩვენებია მთავარი, გმირის მიღმური ბუნება. ყველაფრის პირობითობის ხაზგასასმელად გამოყენებული მინიმალისტური დეკორაციები და თეატრალურობა ფილმს სხვა ეკრანიზაციებთან შედარებით უფრო დამაჯერებელს ხდის.

რადგან ეკრანიზაციები ვახსენეთ, არსებობს სხვა ვერსიებით. შეიძლება ვილაპარაკოდ ავთენტურ მიღმურ ჰოლმსზე (ლივანოვი) და სიმულაკრებზე (კამბერბეჩი და სხვები). არჩევანი ცალსახაა: ლივანოვი ინტელექტუალებისთვის და ესთეტებისთვის, კამბერბეჩი სამომხმარებლო საზოგადოების ტიპური წარმომადგენლებისთვის